آشنایی با استاندارد و انواع آن

استاندارد چیست؟

از نظر فنی وضع قوانین و مقررات برای تعیین کیفیت و  مشخصات مطلوب یک کالا یا خدمات را استاندارد می گویند. همچنین داشتن نظم و معیار و تعیین اندازه و مهم‌تر از آن رعایت حدود و اندازه‌ها برای حفظ کیفیت زندگی اجتماعی و حتی زندگی شخصی بسیار ضروری و مفید است. در امور اجتماعی و اقتصادی و بویژه امور صنعتی به این اندازه استاندارد می‌گویند.

سازمان ملی استاندارد چیست؟

سازمان ملی استاندارد ایران تدوین‌کننده قوانین و قواعد مرتبط با استاندارد و اجراکننده و نظارت‌کننده بر آن‌ها می‌باشد سازمان استاندارد ایران دارای ساختار دولتی به صورت زیر مجموعه نهاد ریاست جمهوری است.

سازمان بین المللی استاندارد چیست؟

سازمان بین‌المللی استانداردسازی  The International Organization for Standardization که معمولاً به نام ایزو  شناخته می‌شود، مؤسسه بین‌المللی تعیین استاندارد متشکل از نمایندگان موسسات استانداردسازی ملی است. این سازمان غیردولتی در سطح وسیع به وضع استانداردهای کلی و جزئی برای هماهنگ‌کردن استانداردهای متفاوت جهانی می‌پردازد.

طبقه بندی استانداردها چگونه است؟

استاندارد کارخانه ای یا شرکتی company standard

استانداردهای انجمنی یا صنفی society standard

استانداردهای ملی natonal standard

استانداردهای منطقه ای regional standard

استانداردهای بین المللی international standard

چند نمونه استاندارد پرکاربرد:

استاندارد ASTM:

حدود ۱۳۰۰۰ استانداردASTM بیش از ۱۴۰ صنعت مختلف از فولاد و نیروگاه هسته ای گرفته تا پارچه و ماژیک وایت برد را پوشش می دهند.

استانداردASME:  

ششصد استاندارد وکد این انجمن در صنایع گوناگونی بویژه ساخت مخازن تحت فشار، لوله کشی صنعتی (پایپینگ)، خطوط انتقال گاز و محصولات نفتی و نیز ساخت نیروگاههای هسته ای کاربرد دارند.

استاندارد API:

American Welding Society یا انجمن جوشکاری آمریکا از ۱۹۱۹ سردمدار فعالیت های جوشکاری و برشکاری و سایر فرآیندهای مرتبط است. دامنه ی فعالیتهای AWS فقط به انتشار و به روز نگه داشتن ۲۵۰ کد و استانداردش محدود نمی شود بلکه بیش از ۳۰۰ عنوان کتاب و مجموعه مقالات نیز دارد و از سوی دیگر به تایید صلاحیت و ارائه گواهی به جوشکاران و بازرسان جوش نیز می پردازد.

استاندارد EN:

این استاندارد که از عبارت European Norm گرفته شده است،  در سال ۱۹۶۱ تاسیس شده است تا خدماتش را به ۵۰۰ میلیون جمعیت و ۲۷ کشور اتحادیه اروپا ارائه کند. نشان مشهور CE را که حتما دیده اید نشانگر انطباق آن محصول با قوانین و استانداردهای اتحادیه اروپاست.

استاندارد DIN:

استاندارد ملی آلمان یا همان Deutsches Institut für Normung  از سال ۱۹۱۷ به امر تدوین استاندارد می پردازد. مطمئن هستم شگفت زده خواهید شد اگر بدانید که همه ی ما بارها از یکی از استانداردهای DIN استفاده کرده ایم. کنجکاو شده اید بدانید مگر نه؟ حتما شما صدها بار از اصطلاح کاغذ A4  یا A3 استفاده کرده اید و جالب است بدانید این نامگذاری اولین بار در استاندارد DIN 476 در سال ۱۹۲۲ میلادی معرفی شده است.

استاندارد ISO:

 زمینه فعالیتهای سازمان ISO دارای هیچگونه محدودیتی نیست و در برگیرنده کلیه شاخه های تخصصی است و تنها در خصوص برق و الکترونیک که بر عهده IEC است، فعالیت نمی کند. تا سال ۲۰۲۰ میلادی ISO بیش از ۲۳۰۰۰ نسخه منتشر کرده است.

استاندارد ملی ایران INSO-ISIRI:

ISIRI از Institute of Standards and Industrial Research of Iran (موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران) گرفته شده که زیر نظر وزارت صنایع قرار داشت و از سال ۱۳۹۰ به INSO یا همان سازمان ملی استاندارد (Iranian National Standard Organization) تغییر نام داده و زیر نظر مستقیم ریاست جمهوری قرار گرفت. تشکیلات استاندارد ملی ایران از سال ۱۳۰۴ خورشیدی شکل گرفته است و تا کنون حدود ۲۸۰۰۰ استاندارد ملی تدوین شده است.

برخی از  استانداردهای برتر جهانی:

موضوعنام استانداردمخفف
سازمان غذا و داروFood and Drug AdministrationFDA
سازمان حفاظت از محیط زیستEnvironmental Protection AgencyEPA
انجمن مهندسین مکانیک آمریکاAmerican Society of Mechanical EngineersASME
سازمان ایمنی و بهداشت حرفه ایOccupational Safety and Health AdministrationOSHA
انجمن مهندسین عمران آمریکاAmerican Society of Civil EngineersASCE
انجمن مهندسین خودروSociety of Automotive EngineersSAE
استانداردهای تجهیزات پزشکیGlobal Harmonization Task ForceGHTF
موسسه مهندسان برق و الکترونیکInstitute of Electrical and Electronics EngineersIEEE

برخی از استانداردهای ایران:

کمیته ملی برق و الکترونیک

کمیته ملی مهندسی ساختمان و مصالح و فرآورده های ساختمانی

کمیته ملی خوراک و فرآورده های کشاورزی

کمیته ملی پوشاک و فرآورده های نساجی

کمیته ملی صنایع شیمیایی و پلیمر

کمیته ملی چوب و فرآورده های چوبی و کاغذی و سلولزی

کمیته ملی مواد معدنی

کمیته ملی خودرو و نیروی محرکه

کمیته ملی مکانیک و فلز شناسی

استانداردهای دسترسی رایگان:

منظور از اینگونه از استانداردها این است که توسط موسسات علمی، شرکت ها و یا سازمان های مربوطه خریداری شده و به صورت رایگان در اختیار مشتریان قرار می گیرند.

 استانداردهای پولی:

برای دستیابی به این دسته از استانداردها کاربران نیازمند خریداری آنها از طریق دریافت لینک دسترسی به پایگاه مربوطه هستند. این گونه از استانداردها به طور معمول در سطح جهانی منتشر شده و دریافت آنها نیازمند پرداخت هزینه است.

برای دریافت این استانداردها با هزینه مناسب به اینجا مراجعه نمایید.

برای آگاهی از انواع استانداردهای موجود در وب سایت یابش به اینجا مراجعه نمایید.

آشنایی بیشتر با استانداردها

https://www.ansi.org/education/standards