روش پژوهش تجربی چیست؟

همکار یابش - جباری۱۴۰۳-۰۱-۲۸بازدید ۱۱۱
Posted on

روش پژوهش تجربی چیست؟

آزمایش شکل مفیدی از تجزیه و تحلیل است که متخصصان در صنایع مختلف از آن استفاده می کنند. روش پژوهش تجربی یا آزمایشی روشی برای جمع‌آوری اطلاعات و داده‌ها در مورد یک موضوع از طریق مشاهده در محیط‌های کنترل‌شده است. موفقیت مطالعات تجربی به محققین بستگی دارد که بتوانند تغییر یک متغیر را تنها بر اساس دستکاری متغیر ثابت، اثبات کنند. پژوهش باید یک علت و معلول قابل توجه ایجاد کند.

روش پژوهش تجربی چیست؟

پژوهش تجربی پژوهشی است که با رویکرد علمی و با استفاده از دو مجموعه متغیر انجام می شود. مجموعه اول به عنوان یک ثابت و معیار عمل می‌کند که از آن برای اندازه‌گیری تفاوت‌های مجموعه دوم استفاده می‌شود. روش های پژوهش کمی، تجربی هستند. مطالعه تجربی از روش علمی برای یافتن راه‌های مطلوب برای انجام یک وظیفه و ارائه خدمات استفاده می‌کند.

 به عبارت دیگر، زمانی است که شما دو یا چند متغیر را جمع آوری کرده و آنها را در محیط های کنترل شده مقایسه و آزمایش می کنید. 

با تحقیقات تجربی، محققان همچنین می توانند با انجام پیش آزمون و پس آزمون، اطلاعات دقیقی در مورد شرکت کنندگان جمع آوری کنند تا اطلاعات بیشتری در مورد این فرآیند کسب کنند. با نتیجه این نوع مطالعه محقق می تواند آگاهانه تصمیم بگیرد. 

هر چه محقق کنترل بیشتری بر متغیرهای درونی و بیرونی داشته باشد، برای نتایج بهتر است. ممکن است شرایط متفاوتی وجود داشته باشد که انجام یک آزمایش متعادل امکان پذیر نباشد. به همین دلیل است که طرح های تحقیقاتی مختلفی برای پاسخگویی به نیازهای محققین وجود دارد.

شرایط انجام پژوهش تجربی

  • زمان یک عامل حیاتی در ایجاد رابطه بین علت و معلول است.
  • رفتار تغییر ناپذیر بین علت و معلول.
  • درک اهمیت علت و معلول.

انواع طراحی پژوهش تجربی

تعریف طراحی تجربی کلاسیک این است:

روش‌هایی که برای جمع‌آوری داده‌ها در مطالعات تجربی استفاده می شوند.

سه نوع اصلی طراحی آزمایشی وجود دارد:

  • طرح پژوهش پیش‌تجربی
  • طرح پژوهش تجربی واقعی
  • طرح پژوهش شبه تجربی

موضوعات پژوهش که بر اساس شرایط یا گروه‌ها طبقه‌بندی ‌شوند، سبب تعیین نوع طرح پژوهش، می‌شوند.

طرح پیش تجربی

یک گروه یا گروه‌های مختلف پس از ایفاء عوامل علت و معلولی تحت نظر قرار می گیرند.  محققی که تحقیقات پیش تجربی انجام میدهد، پس از تغییر متغیرهای مستقل، گروهی از متغیرهای وابسته را ارزیابی می کند. نتایج این روش علمی رضایت بخش نیست و مطالعات آتی بر این اساس برنامه ریزی شده است.این پژوهش برای فهمیدن این که آیا تحقیقات بیشتر برای این گروه‌های خاص ضروری است یا خیر، انجام می‌‌شود.

می‌توان پژوهش‌های پیش تجربی را به سه دسته تقسیم کرد:

  • طرح پژوهش مطالعه موردی تک شات
  • طرح پژوهش پیش آزمون ـ پس آزمون یک گروهه
  • مقایسه گروهی ایستا

الف. طرح پژوهش مطالعه موردی تک شات (One shot case study research design)

یک طرح پژوهشی که در آن یک گروه واحد پس از تجربه یک رویداد، درمان یا مداخله در یک موقعیت واحد مشاهده می‌شود. از آنجایی که هیچ گروه کنترلی برای مقایسه وجود ندارد، طراحی ضعیفی است. هر گونه تغییر ذکر شده صرفاً به نظر می رسد که ناشی از این رویداد باشد.این روش تحقیق در بخش پس آزمون یک پژوهش انجام شده و هدف آن مشاهده تغییرات تأثیر متغیر مستقل می باشد.

ب. طرح پژوهش پیش آزمون ـ پس آزمون یک گروهه (One group pre-test post-test research design)

در این روش پژوهش، از یک گروه واحد قبل از انجام مطالعه (تجربه یک رویداد، درمان یا مداخله)، پیش آزمون و پس از انجام مطالعه، پس آزمون گرفته می‌شود.

ج. مقایسه گروهی ایستا (Static-group comparison)

در یک مقایسه گروهی ایستا، ۲ یا چند گروه در یک مطالعه گنجانده می شوند که در آن تنها گروهی از شرکت کنندگان تحت مطالعه (تجربه یک رویداد، درمان یا مداخله) جدید قرار می گیرند و بر روی گروه دیگر شرکت کنندگان مطالعه‌ای انجام نمی‌شود. پس از انجام مطالعه، هر دو گروه یک ارزیابی پس آزمون انجام می دهند و تغییرات به عنوان نتیجه در نظر گرفته می شود.

طرح تجربی واقعی

برای اثبات یا رد یک فرضیه به تجزیه و تحلیل آماری متکی است و این طراحی را به دقیق‌ترین شکل پژوهش تبدیل می‌کند. از انواع طرح پژوهشی، تنها طراحی واقعی می تواند رابطه علت و معلولی را در یک گروه ایجاد کند. در یک طرح پژوهشی تجربی واقعی، سه عامل باید برآورده شوند:

  • یک گروه کنترل وجود دارد که در معرض تغییرات قرار نمی‌گیرد و یک گروه آزمایشی که متغیرهای تغییر یافته برآن اعمال می‌شود.
  • متغیری که محقق می تواند آن را دستکاری کند
  • توزیع تصادفی

این روش تحقیق تجربی معمولاً در علوم فیزیکی رخ می دهد. یک طرح آزمایشی واقعی را می توان به ۳ بخش تقسیم کرد:

الف. طرح گروه کنترل فقط پس آزمون (Post-test only control group design)

در این طرح آزمایشی، شرکت کنندگان به طور تصادفی به دو گروه تقسیم می شوند. به آنها گروه آزمایش و کنترل می گویند. فقط گروه آزمایشی تحت درمان قرار می گیرد، در حالی که گروه دیگر درمان نمی شود. پس از انجام آزمایش و مشاهده، به هر دو گروه پس آزمون داده می شود و از نتایج نتیجه گیری می شود.

ب. پیش آزمون-پس آزمون گروه کنترل (Pre-test post-test control group)

در این روش شرکت‌کنندگان بار دیگر به دو گروه تقسیم می‌شوند. همچنین فقط گروه آزمایش تحت درمان قرار می گیرد. و این بار هم پیش آزمون و هم پس آزمون با روش‌های تحقیق متعدد داده می‌شود. به لطف این آزمایش های متعدد، محققان می توانند مطمئن شوند که تغییرات در گروه آزمایش مستقیماً با درمان مرتبط است.

ج. طرح چهار گروهی سالمون (Solomon four-group design)

این جامع‌ترین روش آزمایش است. شرکت‌کنندگان به طور تصادفی به ۴ گروه تقسیم می‌شوند. این چهار گروه شامل همه جایگشت‌های ممکن با شامل هر دو گروه کنترل و گروه های غیر کنترل و پس آزمون یا پیش آزمون و پس آزمون گروه های کنترل می شود. این روش کیفیت داده‌ها را افزایش می دهد.

طرح شبه تجربی یا نیمه تجربی

کلمه شبه نشان‌دهنده شباهت است. یک طرح شبه تجربی شبیه به یک طرح تجربی است، اما یکسان نیست. تفاوت بین این دو در تخصیص یک گروه کنترل است. در این مطالعه یک متغیر مستقل دستکاری می‌شود، اما شرکت‌کنندگان یک گروه به طور تصادفی تخصیص داده نمی‌شوند. پژوهش شبه‌تجربی در شرایط میدانی استفاده می‌شود که در آن تخصیص تصادفی یا نامربوط است یا لازم نیست.

تحقیقات شبه تجربی زمانی انجام می شود که برای داده‌های دقیق نیاز به آزمایش باشد، اما به دلیل برخی محدودیت‌ها امکان انجام آن وجود ندارد. به طور مثال از آنجایی که نمی‌توانید عمداً کسی را از درمان پزشکی محروم کنید یا به کسی آسیب برسانید، برخی آزمایش‌ها از نظر اخلاقی غیرممکن هستند. در این روش آزمایشی، محقق تنها می‌تواند برخی از متغیرها را دستکاری کند. سه نوع طراحی شبه تجربی وجود دارد:

الف. طرح گروه‌های غیر معادل (Nonequivalent group designs)

زمانی که شرکت‌کنندگان به دلایلی نمی‌توانند به طور مساوی و تصادفی تقسیم شوند، از طرح گروهی غیر معادل استفاده می شود. به همین دلیل، بر خلاف تحقیقات تجربی واقعی، متغیرهای مختلف بیش از یک خواهند بود. طرح گروه‌های غیر معادل احتمالاً پرکاربردترین طرح در تحقیقات اجتماعی است. این شبیه به یک آزمایش تصادفی پیش‌آزمون-پس‌آزمون است، اما فاقد ویژگی کلیدی طرح‌های تصادفی – انتساب تصادفی است. در این طرح، اغلب از گروه های دست نخورده استفاده می‌کنیم که فکر می‌کنیم مشابه گروه‌های درمان و کنترل هستند. در آموزش، ممکن است دو کلاس یا مدرسه قابل مقایسه را انتخاب کنیم. در تحقیقات مبتنی بر جامعه، ممکن است از دو جامعه مشابه استفاده کنیم. ما سعی می‌کنیم گروه‌هایی را انتخاب کنیم که تا حد امکان شبیه به هم باشند تا بتوانیم گروه مورد بررسی را با گروه دیگر مقایسه کنیم. اما هرگز نمی توانیم مطمئن باشیم که این گروه‌ها قابل مقایسه هستند. یا به عبارت دیگر، بعید است که این دو گروه به همان اندازه شبیه باشند که آنها را از طریق یک قرعه کشی تصادفی اختصاص دهیم. از آنجایی که اغلب احتمال می‌رود که گروه‌ها معادل نباشند، این طراحی، طراحی گروه‌های غیرمعادل نام گرفته است.

ب. ناپیوستگی رگرسیون (Regression discontinuity)

در این نوع طرح تحقیق، محقق برای انجام مطالعه، گروهی را به دو قسمت تقسیم نمی‌کند، بلکه از یک آستانه طبیعی یا نقطه تقسیم از قبل موجود استفاده می‌کند. فقط شرکت‌کنندگان زیر یا بالاتر از آستانه رویدادی را تجربه می‌کنند و از آنجایی که شکاف حداقل است، تفاوت نیز حداقل خواهد بود. هدف آن تعیین اثرات علی مداخلات است.

ج. آزمایشات طبیعی (Natural Experiments)

طرح آزمایشات طبیعی نوعی از طرح‌های تحقیقی است که از رویدادهای طبیعی برای شبیه‌سازی یک آزمایش و بررسی اثر یک متغیر مستقل بر روی یک متغیر وابسته استفاده می‌کند. در این طرح، محقق هیچ کنترلی بر وقوع رویداد طبیعی ندارد، اما سعی می‌کند با انتخاب گروه‌های نمونه مناسب و جمع‌آوری داده‌های دقیق، تا حد امکان اثرات سایر متغیرها را کنترل کند. به طور مثال: مطالعه اثرات افزایش مالیات بر روی مصرف کالاهای لوکس

اهمیت طرح پژوهش تجربی

پژوهش تجربی ابزاری قدرتمند برای درک روابط علت و معلولی است. این امکان را برقرار می‌کند که متغیرها را دستکاری کرد و اثرات را مشاهده نمود. این نکته برای درک اینکه چگونه عوامل مختلف بر نتیجه یک مطالعه تأثیر می‌گذارند بسیار مهم است.

اما اهمیت مطالعات تجربی فراتر از این است. این یک روش حیاتی برای بسیاری از مطالعات علمی و دانشگاهی است. در واقع، سبب می‌شود تا نظریه‌ها را آزمایش کرد، محصولات جدید را توسعه بخشید و اکتشافات پیشگامانه نمود.

به عنوان مثال، این مطالعه برای توسعه داروها و درمان های پزشکی جدید ضروری است. محققان می توانند با دستکاری متغیرهای دوز و تجویز و شناسایی عوارض جانبی احتمالی، نحوه عملکرد یک داروی جدید را درک کنند.

به طور مشابه، تحقیقات تجربی در زمینه روانشناسی برای آزمایش نظریه‌ها و درک رفتار انسان استفاده می‌شود. با دستکاری متغیرهایی مانند محرک‌ها، محققان می‌توانند بینشی در مورد نحوه عملکرد مغز و شناسایی گزینه‌های درمانی جدید برای اختلالات سلامت روان به دست آورند.

همچنین این نوع پژوهش، به طور گسترده در زمینه آموزش استفاده می شود. این به مربیان اجازه می‌دهد تا روش‌های آموزشی جدید را آزمایش کنند و تشخیص دهند که چه چیزی بهترین کار را می‌کند. با دستکاری متغیرهایی مانند اندازه کلاس، سبک تدریس و برنامه درسی، محققان می‌توانند نحوه یادگیری دانش آموزان را درک کنند و راه‌های جدیدی را برای بهبود نتایج آموزشی شناسایی کنند.

علاوه بر این، تحقیقات تجربی ابزار قدرتمندی برای کسب و کارها و سازمان ها است. با دستکاری متغیرهایی مانند استراتژی‌های بازاریابی، طراحی محصول و خدمات مشتری، شرکت‌ها می توانند درک کنند که چه چیزی بهترین کار را انجام می دهد و فرصت‌های جدید برای رشد را شناسایی می‌کنند.

مزایای پژوهش تجربی

وقتی در مورد این مدل مطالعه صحبت می‌کنیم، می‌توانیم به زندگی انسان فکر کنیم. نوزادان آزمایش‌های ابتدایی خود را انجام می‌دهند (مانند گذاشتن اشیاء در دهان) تا در مورد دنیای اطراف خود بیاموزند، در حالی که کودکان و نوجوانان بزرگ‌تر در مدرسه آزمایش‌هایی را انجام می‌دهند تا بیشتر در مورد علم بیاموزند.

دانشمندان باستان از این نوع پژوهش برای اثبات درستی فرضیه‌های خود استفاده کردند. به عنوان مثال، گالیله و لاووازیه آزمایش‌های مختلفی برای کشف مفاهیم کلیدی در فیزیک و شیمی انجام دادند. همین امر در مورد متخصصان مدرن نیز صدق می کند، که از این روش علمی استفاده می‌کنند تا ببینند آیا داروهای جدید مؤثر هستند، درمان بیماری‌ها را کشف می‌کنند و دستگاه های الکترونیکی جدید می‌سازند.

این پژوهش به شما این امکان را می‌دهد که ایده را قبل از بازاریابی، در یک محیط کنترل شده آزمایش کرد. همچنین به لطف مزایای زیر بهترین روش برای آزمایش نظریه است:

مزایای پژوهش تجربی
  • محققان برای دستیابی به نتایج مطلوب، تسلط قوی‌تری بر متغیرها دارند.
  • موضوع یا صنعت تأثیری بر اثربخشی تحقیقات تجربی ندارد. هر صنعتی می‌تواند آن را برای اهداف تحقیقاتی اجرا کند.
  • نتایج مشخص است.
  • پس از تجزیه و تحلیل نتایج، می‌توان یافته‌های خود را در ایده‌ها یا موقعیت‌های مشابه اعمال کرد.
  • می توان علت و معلول یک فرضیه را شناسایی کرد. محققان می‌توانند این رابطه را بیشتر تجزیه و تحلیل کنند تا ایده های عمیق‌تری را تعیین کنند.
  • تحقیقات تجربی نقطه شروع ایده آلی است. داده‌هایی که جمع آوری می‌شوند پایه‌ای برای ایجاد ایده‌های بیشتر و انجام اقدام پژوهی است.
  • اگر مسئله واکنش مردم نسبت به یک محصول جدید باشد یا افزایش احتمال ابتلا به بیماری با یک غذای خاص، تحقیقات تجربی بهترین گزینه برای شروع است.

معایب تحقیق تجربی

  • تکمیل یک آزمایش ممکن است سال ها و حتی دهه ها طول بکشد، بنابراین نتایج به اندازه برخی از انواع دیگر تحقیقات فوری نخواهد بود.
  • از آنجایی که شامل مراحل بسیاری، شرکت کنندگان و محققان است، ممکن است برای برخی گروه ها بسیار گران باشد .
  • احتمال اشتباه و سوگیری محققان زیاد است. بی طرف ماندن مهم است
  • اندازه‌گیری رفتار و پاسخ‌های انسان می‌تواند دشوار باشد ، مگر اینکه به طور خاص تحقیقات تجربی در روان‌شناسی باشد.

نمونه هایی از تحقیقات تجربی

وقتی کسی تحقیقات تجربی انجام می دهد، آن آزمایش می تواند در مورد هر چیزی باشد. از آنجایی که محقق می‌تواند متغیرها و محیط‌ها را کنترل کند، امکان انجام آزمایش تقریباً در مورد هر موضوعی وجود دارد. به ویژه بسیار مهم است که بینش انتقادی را در مورد روابط علت و معلولی عناصر مختلف ارائه دهد. حال اجازه دهید چند نمونه مهم از تحقیقات تجربی را ببینیم:

نمونه ای از تحقیقات تجربی در علم:

زمانی که دانشمندان داروهای جدید می‌سازند یا نوع جدیدی از درمان را ارائه می‌کنند، باید آن‌ها را به‌طور کامل آزمایش کنند تا مطمئن شوند که نتایج برای هر فردی یکپارچه و مؤثر خواهد بود. برای اطمینان از این موضوع، آنها می توانند دارو را روی افراد یا موجودات مختلف در دوزهای مختلف و در فرکانس های مختلف آزمایش کنند. آنها می‌توانند همه نتایج را دوبار بررسی کنند و نتایج شفافی داشته باشند.

نمونه ای از تحقیقات تجربی در بازاریابی:

هدف ایده آل یک محصول بازاریابی، تبلیغات یا کمپین، جلب توجه و ایجاد احساسات مثبت در مخاطبان هدف است. بازاریابان می توانند در کمپین‌های مختلف بر عناصر مختلف تمرکز کنند، بسته بندی/طرح کلی را تغییر دهند و رویکرد متفاوتی داشته باشند. تنها در این صورت است که آنها می‌توانند از اثربخشی رویکردهای خود مطمئن باشند. برخی از روش‌هایی که می‌توانند با آنها کار کنند عبارتند از تست A/B، نظرسنجی آنلاین یا گروه‌های متمرکز .

سوالات متداول درباره پژوهش تجربی

تحقیقات تجربی کیفی است یا کمی؟

تحقیقات تجربی با توجه به ماهیت مطالعه می تواند هم کیفی و هم کمی باشد. تحقیق تجربی زمانی کمی است که داده های عددی و قابل اثبات را ارائه دهد. آزمایش زمانی کیفی است که تجربیات، نگرش‌ها یا زمینه‌ای که آزمایش در آن انجام می‌شود در اختیار محققان قرار دهد.

تفاوت بین تحقیقات شبه تجربی و تحقیقات تجربی چیست؟

در تحقیقات تجربی واقعی، شرکت کنندگان به طور تصادفی و به طور مساوی به گروه هایی تقسیم می‌شوند تا تمایز یکسانی داشته باشند. با این حال، در تحقیقات نیمه تجربی (یا شبه تجربی)، نمی‌توان شرکت کنندگان را به دلایل اخلاقی یا عملی به طور مساوی تقسیم کرد. آنها به صورت غیر تصادفی یا با استفاده از یک آستانه از پیش موجود انتخاب می شوند.

مطالب مرتبط

این پست چقدر برای شما مفید بود؟

روی یک ستاره کلیک کنید تا به آن امتیاز دهید!

میانگین امتیاز ۰ / ۵٫ تعداد امتیاز: ۰

اولین نفری باشید که به این پست امتیاز می دهید.

اشتراک گذاری این مطلب:
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *